قطره‌هایی برای زندگی/ انسان‌هایی که با اهدای خون، امید را جاری می‌کنند

گروه جامعه ایرنا، گاهی زندگی، به اندازه چند قطره خون فاصله دارد، چند قطره‌ای که از رگ‌های انسانی جاری می‌شود و در رگ‌های انسانی دیگر، امید را دوباره زنده می‌کند، شاید اهداکننده هرگز نداند خونش به چه کسی رسیده است، به کودکی که ماه‌هاست با بیماری می‌جنگد، به مادری که میان مرگ و زندگی ایستاده یا به جوانی که پس از حادثه‌ای ناگهانی چشم به راه معجزه است، اما همین ندانستن، زیبایی ماجرا است، اینکه انسان، بی‌آنکه نامی بخواهد یا چهره‌ای بشناسد، بخشی از وجودش را برای ادامه زندگی دیگری هدیه می‌کند.

در دنیایی که گاهی خبرهای تلخ، امید را کم‌رنگ می‌کنند، اهدای خون یادآور این حقیقت است که هنوز قلب‌هایی می‌تپند که برای نجات دیگران از خود می‌گذرند، خون، مایعی حیاتی است که تاکنون هیچ جایگزین مصنوعی برای آن پیدا نشده و تنها راه تأمین آن، مشارکت انسان‌ها در اهدای داوطلبانه آن است، به همین دلیل مراکز درمانی و بیمارستان‌ها همواره به ذخایر خونی کافی و ایمن نیاز دارند تا بتوانند خدمات لازم را به بیماران ارائه کنند.

با توجه به اهمیت این موضوع، دنیا یک روز را به نام روز جهانی اهدای خون نامگذاری کرده است، این نامگذاری به سال ۲۰۰۴ بر می گردد، در ۱۴ ژوئن این سال با ابتکار مشترک سازمان جهانی بهداشت، فدراسیون بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر، فدراسیون بین‌المللی سازمان‌های اهداکنندگان خون و انجمن بین‌المللی انتقال خون پایه‌گذاری شد و از سال ۲۰۰۵ به طور رسمی در تقویم جهانی سلامت به ثبت رسید.

تاریخ ۱۴ ژوئن به افتخار زاد روز کارل لندشتاینر، پزشک و دانشمند اتریشی، انتخاب شده است، او در سال ۱۹۰۱ موفق به کشف گروه‌های خونی اصلی ABO شد، کشفی که انقلابی بزرگ در علم پزشکی و انتقال خون به وجود آورد و جان میلیون‌ها انسان را نجات داد، لندشتاینر به دلیل این دستاورد بزرگ، در سال ۱۹۳۰ جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی را دریافت کرد.

هدف از نام‌گذاری این روز، افزایش آگاهی عمومی درباره اهمیت اهدای خون سالم و داوطلبانه، تشویق مردم به اهدای مستمر خون و قدردانی از میلیون‌ها اهدا کننده‌ای است که بدون هیچ چشمداشتی، به نجات جان بیماران کمک می‌کنند، این روز یادآور این حقیقت است که انسان‌ها بیش از آنچه تصور می‌کنند، می‌توانند در سرنوشت یکدیگر اثرگذار باشند.

روز جهانی اهدای خون، روز بزرگداشت قلب‌های مهربان و بخشنده است، روز قدردانی از انسان‌هایی که قهرمان بودن را نه در شهرت، بلکه در بخشیدن زندگی به دیگران معنا کرده‌اند.

البته گفته می شود سابقه اهدای خون به ده‌ها سال قبل از این دانشمند برمی‌گردد، زیرا این کار برای اولین بار در قرن ۱۷ میلادی انجام شده و اولین تزریق خون توسط فردی به نام «ریچارد لور» صورت گرفت اما در مجموع نفس و زیبایی عمل مهم است که انسان ها در زندگی بخشیدن به یکدیگر نقش ایفا می کنند.

اهدای خون و فرآورده‌های خونی سالانه جان میلیون‌ها نفر را در جهان نجات می‌دهد، این کار می‌تواند به بیمارانی که از شرایط تهدیدکننده زندگی رنج می‌برند، کمک کند تا زندگی طولانی‌تر و باکیفیت‌تری داشته باشند، اهدای خون همچنین نقش مهمی در مراقبت‌های مادران پس از زایمان دارد و دسترسی به خون و فرآورده‌های خونی ایمن کافی می‌تواند به کاهش میزان مرگ و میر و ناتوانی ناشی از خونریزی شدید در هنگام زایمان و پس از زایمان کمک کند.

گروه‌های خونی به هشت دسته تقسیم می‌شوند و شامل AB، B، A و O بوده که دارای فاکتور Rh مثبت یا منفی هستند از این میان افرادی که دارای گروه خونی O منفی هستند می‌توانند به تمام مردم دنیا خون اهدا کنند.

اهدای خون یک فرآیند سریع، آسان و ایمن است، اما تنها بخش کوچکی از مردم وجود دارند که توان انجام آن را دارند و از بین افرادی که واجد شرایط انجام این کار هستند، تنها حدود ۱۰ درصد خون خود را اهدا می‌کنند و از آنجایی که اهدای خون یک فرآیند کاملا داوطلبانه است، روز جهانی اهدای خون بر آن است که به افراد واجد شرایط یادآوری کند که می‌توانند این کار را به دفعات متعددی انجام دهند.

اهدای خون یک مسئله جهانی است و داشتن یک منبع خون کافی در هر کشوری الزامی است و در ایران هم سازمان انتقال خون تنها متولی جمع آوری، تامین و توزیع خون در کشور است.

اهداف تاسیس سازمان انتقال خون

سازمان انتقال خون ایران مرداد ۱۳۵۳ با هدف سامان بخشیدن به وضع آشفته خون رسانی و به منظور ترویج فرهنگ اهدا، تهیه و تأمین خون و فرآورده های سالم و مطمئن و رایگان برای رفع نیاز بیماران نیازمند، به خصوص مبتلایان به تالاسمی، هموفیلی و لوسمی به همت دکتر فریدون علاء به وجود آمد.

اهداف این سازمان باسابقه بیش از نیم قرن خدمت، شامل مشارکت در مراقبت از بیماران، تأمین خون سالم و کافی، بسیج اهداکنندگان داوطلب، همکاری با بیمارستان‌ها در حل مشکلات انتقال خون و گسترش شبکه پایگاه‌های انتقال خون است و این سازمان، جمع‌آوری و توزیع خون و فرآورده‌های آن را از طریق مراکز اهدا خون در سراسر کشور بر عهده دارد.

اهدای خون در ایران کاملا داوطلبانه است

اهدای خون در ایران سال‌ها است که به‌صورت کاملاً داوطلبانه انجام می‌شود و خون و فرآورده‌های خونی موردنیاز بیماران در ایران از این طریق تأمین می‌شود و در حال حاضر سالانه در ایران بیش از ۲ میلیون نفر به‌صورت کاملاً داوطلبانه خون اهدا می‌کنند.

اهدای خون هنگامی رخ می‌دهد که یک فرد سالم به طور داوطلبانه مقدار مشخصی از خون خود را در یک مرکز انتقال خون هدیه می‌دهد و خون اهدا شده پس از انجام آزمایش‌های غربالگری و تایید سلامتی به منظور تهیه فرآورده‌های خونی مورد استفاده قرار می‌گیرد یا از طریق بانک خون مراکز درمانی به افراد نیازمند به خون تزریق می‌شود.

چه افرادی نیازمند به تزریق خون هستند

خون یک ماده حیاتی است و تاکنون جایگزینی برای آن نیامده است و علاوه بر مصدومان حوادث رانندگی، بیمارانی که اعمال جراحی دارند، مادران در حین زایمان و بیماران سرطانی از نیازمندان به خون هستند همچنین برخی از افراد مانند بیماران تالاسمی از مصرف کنندگان همیشگی خون هستند و لازم است که اهدای خون توسط هموطنان به صورت همیشگی و مستمر باشد، این درحالی است یک واحد خون اهدایی نجات بخش جان سه بیمار است.

سالانه ۲ میلیون و ۴۰۰ واحد خون در ایران جمع‌آوری می شود

مدیر عامل سازمان انتقال خون ایران با بیان اینکه سالانه حدود ۲ میلیون و ۴۰۰ واحد خون در ایران جمع‌آوری می‌شود، به خبرنگار ایرنا گفته بود: حدود ۲.۶ درصد از جمعیت ایران، خون اهدا می‌کنند که این رقم در مقایسه با کشورهای توسعه‌یافته با میانگین پنج درصد، فاصله دارد.

دکتر احمد قره‌باغیان درباره اهمیت توجه به اهدای خون در آینده، افزود: با توجه به روند رو به سالمندی جمعیت کشور و افزایش جراحی‌های پیشرفته در افراد مسن، نیاز به خون در آینده افزایش خواهد یافت؛ بنابراین جذب بانوان و جوانان زیر ۲۵ سال به چرخه اهدای خون از اهمیت بالایی برخوردار است.

مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران ادامه داد: سازمان انتقال خون سالانه حدود ۳۰۰ هزار لیتر پلاسمای مازاد از خون‌های اهدایی را تامین می‌کند و افراد داوطلب می‌توانند با مراجعه به مراکز جمع‌آوری پلاسما، پلاسمای خود را اهدا کنند.

قره‌باغیان افزود: وزارت بهداشت نیاز سالانه کشور به فرآورده‌های مشتق از پلاسما را حداقل یک میلیون و ۱۰۰ هزار لیتر اعلام کرده که سازمان انتقال خون قادر به تامین ۳۰۰ هزار لیتر پلاسما است و مابقی توسط بخش خصوصی تامین می‌شود.

همواره نیاز به اهدای خون وجود دارد

وی بابیان اینکه اگرچه ذخایر خونی افزایش یافته و در حال حاضر هم در حد مطلوب است، اما مردم باید توجه داشته باشند که انواع فرآورده‌های خونی تاریخ انقضای محدود دارند و به همین دلیل، همواره نیاز به اهدای خون وجود دارد.

وی به نیاز خاص بیماران به فرآورده‌های خونی اشاره کرد و افزود: پلاکت‌ها که برای بیماران سرطانی و سایر بیماران ضروری هستند، دارای تاریخ انقضای حداکثر تا پنج روز است؛ بنابراین نیاز به اهدای پلاکت یک ضرورت دائمی است و ما پلاکت را از خون کامل اهداکنندگان یا افرادی که برای اهدای پلاکت مراجعه می‌کنند، تهیه می‌کنیم.

شرایط اهدای خون

وی درباره شرایط اهدای خون گفت: آقایان می‌توانند سالانه چهار بار و خانم‌ها سه بار خون و ۲۴ بار اهدای پلاکت داشته باشد همچنین داشتن حداقل وزن ۵۰ کیلوگرم، فشار خون طبیعی و شرایط بالینی مناسب از جمله شرایط اهدای خون است که همه این موارد قبل از اهدای خون توسط پزشکان و کادر درمان مراکز انتقال خون ایران بررسی می‌شود.

سلامت خون همواره تضمین می شود

همچنین چندی پیش محمد حسام رفیعی عضو هیات علمی موسسه عالی آموزشی پژوهشی طب انتقال خون در مورد سلامت خون های اهدایی به ایرنا گفته بود: سازمان انتقال خون، در این مورد آزمایش های سرولوژی را به نگهبانان همیشه بیدار انتقال خون تشبیه می کند و بلافاصله پس از اهدای خون، نمونه‌ای از خون اهداکننده وارد یکی از دقیق‌ترین مراحل غربالگری یعنی آزمایش‌های سرولوژی می‌شود.

وی تاکید کرده بود بر این اساس هموطنان می توانند خون خود را با افتخار و اطمینان اهدا کنند و بدانند که با اهدای خون، تنها یک اهداکننده نیستند؛ بلکه شریک یک زنجیره‌ بزرگ از علم، مسئولیت‌پذیری و انسان‌دوستی هستند و ما در سازمان انتقال خون ایران متعهدیم با بهره‌گیری از پیشرفته‌ترین فناوری‌های روز دنیا، این امانت ارزشمند را با بالاترین سطح ایمنی، از رگ آنها به رگ زندگی برسانیم.