سرانجام قانون جنگل ترامپ در جنگ اقتصادی با اروپا

حضور یک فرد تاجرمَسلک در کاخ سفید که در دوران تبلیغات انتخاباتی ریاست جمهوری وعده داده بود با تجارت یکسویه برخی کشورها با آمریکا مقابله می‌کند ابتدا دامن پیمان تجارت آزاد (نفتا) در منطقه آمریکای شمالی میان آمریکا، مکزیک و کانادا را گرفت و سپس به چین، هند، ژاپن، استرالیا و اتحادیه اروپا نیز رسید.
ترامپ ثابت کرده که برای کسب منافع اقتصادی به هیچ قرارداد بین‌المللی پایبند نبوده و حتی برای سازمان‌هایی همچون تجارت جهانی (World Trade Organization) نیز اهمیتی قائل نیست؛ به‌همین دلیل وی برای جلوگیری از افزایش کسری تراز بازرگانی ایالات متحده، وارد یک جنگ تجاری با کشورها شده است.
بیشترین تراز تجاری منفی آمریکا با چین است؛ این مساله سبب شده تا جنگ تجاری دو کشور بعد از اعمال تعرفه‌های تجاری ترامپ علیه کالاهای چینی، گسترش یابد و پکن نیز اقدام متقابلی را انجام داد.
آثار منفی این اقدامات بر اقتصاد سبب شده تا این روزها دو کشور بر سر اعمال تعرفه‌های متقابل بر کالاهای صادراتی در حال چانه‌زنی و رسیدن به یک توافق مشترک باشند.
البته ترکش‌های تعرفه‌ای ترامپ به اتحادیه اروپا نیز رسیده است؛ آخرین مورد آن به توئیت هفته گذشته رئیس جمهوری آمریکا برمی‌گردد.
رئیس جمهوری آمریکا بعد از گزارش سازمان تجارت جهانی درباره یارانه‌های اتحادیه اروپا به شرکت ایرباس که پیامدهای زیانباری برای آمریکا داشته است، در پیام توئیتری به اتحادیه اروپا هشدار داد، واشنگتن تعرفه‌های 11 میلیارد دلاری بر کالاهای این اتحادیه اعمال خواهد کرد.
«اتحادیه اروپا سال‌های بسیاری در حوزه تجارت از آمریکا سواستفاده کرده است؛ این روند به زودی متوقف خواهد شد.»
دلیل این توئیت ترامپ، گزارش «رابرت لایت هایزر» نماینده تجاری آمریکاست که فهرستی از کالاهای مشمول تعرفه را به نشانه اقدام تلافی جویانه برای یارانه‌های هوایی اروپا منتشر کرد.
نماینده آمریکا ضمن درخواست از کشورهای اروپایی برای توقف تخصیص یارانه به شرکت هواپیمایی ایرباس، افزود: هدف نهایی ما دستیابی به توافق با اتحادیه اروپا برای توقف اختصاص یارانه‌های هماهنگ نشده با سازمان تجارت جهانی است؛ وقتی این یارانه‌های زیانبخش قطع شود، مالیات‌های اعمال شده آمریکا نیز لغو می‌شود.
هرچند که مقام‌های اتحادیه اروپا با انتقاد از این تهدید واشنگتن اعلام کردند که رقم 11 میلیارد دلار اعلامی، اغراق شده است. گفته شده که اتحادیه اروپا به دنبال اقدامات تلافی‌جویانه علیه آمریکا در زمینه یارانه‌های تعلق یافته به شرکت بوئینگ است.
البته نمایندگان ایرباس در واکنش به این اظهارات، تهدید دولت ترامپ به وضع تعرفه را غیرموجه دانسته و وعده دادند که این شرکت برای جلب رضایت سازمان تجارت جهانی، تغییرات لازم را اعمال می‌کند.
آغاز این ماجرا به 15 سال پیش با شکایت آمریکا از اتحادیه اروپا به سازمان تجارت جهانی با اتهام کمک‌های یارانه‌ای به ایرباس آغاز شد. از آن زمان تاکنون دعاوی قضایی دوطرف ادامه دارد؛ زیرا بروکسل نیز همین اتهام‌ها را درباره کمک‌های واشنگتن به بوئینگ مطرح کرده است.

** چرایی جنگ تجاری ترامپ با اروپا
مناقشات تجاری و تهدید به اعمال تعرفه‌ برای کالاهای صادراتی میان اتحادیه اروپا و آمریکا از سال 2017میلادی با حضور دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا در کاخ سفید شدت گرفت.
اوایل اسفندماه سال 1396 بود که ترامپ با استقبال از ورود به یک جنگ تجاری با اروپا و چند کشور دیگر اعلام کرد، ایالات متحده از «تجارت ناعادلانه» لطمه دیده است، بنابراین در نخستین گام تعرفه‌های واردات فلزات را برای فولاد 25 درصد و آلومینیوم 10 درصد بالا برد.
دونالد ترامپ درباره جنگ اقتصادی با اروپا به فاکس‌نیوز گفته بود، «اتحادیه اروپا به همان بدی چین است،‌ فقط کوچکتر، کاری که با ما می‌کنند وحشتناک است.»
آمریکا بزرگترین واردکننده فولاد و آلومینیوم در جهان بوده به طوری که میزان وارداتش، چهار برابر صادرات این مواد است.
همان زمان مقام‌های اروپایی از جمله «ژان کلود یونکر» رئیس کمیسیون اروپا اعلام کردند که این اتحادیه با اقدامات تلافی‌جویانه «با افزایش عوارض واردات محصولات کشاورزی، فولاد و دیگر اجناس آمریکایی» پاسخ قاطعی به آن می‌دهد؛ بر این اساس بر واردات 2.8 میلیارد دلار از محصولات آمریکایی، تعرفه‌های مالیات های جدید وضع کرد.
یونکر تصریح کرد، خواهان جنگ تجاری با آمریکا نیستیم؛ اما واشنگتن باید بداند که اروپایی‌ها برده سیاست داخلی آمریکا نیستند.

** اقدامات ترامپ همسو با «قانون جنگل»
پیامدهای جنگ تعرفه‌ای رئیس جمهوری آمریکا علیه تجارت با دیگر کشورها بویژه اتحادیه اروپا که همچنان ادامه دار شده، با واکنش‌های مقام‌های اروپایی همراه بوده و رویکرد ترامپ را به «قانون جنگل» تشبیه کرده‌اند.
بعد از اقدام آمریکا سال گذشته آمریکا در اعمال یکجانبه تعرفه روی آلومنیوم و فولاد وارداتی به این کشور، ترامپ اتحادیه اروپا را تهدید به وضع تعرفه روی خودرو و قطعات آن کرد.
«برونو لومر» وزیر دارایی فرانسه با انتقاد شدید از تصمیم‌های دونالد ترامپ در اعمال تعرفه‌ها، مبنای این جنگ تعرفه‌ای را «قانون جنگل» دانست و گفت: «جنگ تعرفه‌ها اکنون به واقعیت تبدیل شده و پیامدهای آن رشد اقتصادی جهان را تهدید می‌کند.»
«امانوئل مکرون» رئیس جمهوری فرانسه نیز با مقایسه شرایط کنونی با اوضاع پیش از جنگ جهانی دوم گفت: «ناسیونالیسم اقتصادی به جنگ می‌انجامد. این دقیقا همان چیزی است که در دهه 1930 رخ داد.»
«سسیلا مالمستروم» رئیس تجارت اتحادیه اروپا نیز به دنبال تهدید آمریکا برای وضع تعرفه‌های جدید برای اتحادیه اروپا به همپیمانان هشدار دارد اگر ترامپ سازمان تجارت جهانی را هم بپاشاند، یک خرابی عظیم در جهان ایجاد می‌کند.
وی افزود: اقدام آمریکا قانون جنگل ایجاد می‌کند و فقط قدرتمندترین زنده می‌ماند.
رئیس تجارت اتحادیه اروپا گفت: ترامپ از سازمان تجارت جهانی به بعنوان بدترین توافقی که تا به حال انجام گرفته یاد کرده است؛ از آنجایی که او نیازمند تایید کنگره برای دنبال کردن تهدید وضع تعرفه علیه اروپاست در پی اقداماتی است که می‌تواند توانایی سازمان تجارت جهانی را برای داوری در اختلافات از بین ببرد.

** تلاش برای حل بحران از طریق گفت‌وگو
پس از واکنش شدید رهبران اتحادیه اروپا، ترامپ و «ژان کلود یونکر» رئیس کمیسیون اتحادیه اروپا، مردادماه سال گذشته برای یافتن راهکاری به منظور پرهیز از جنگ تجاری، دیدار کرده و به توافق رسیدند؛ با این حال همچنان نتایج کاملی حاصل نشده است.
ضمن آنکه تهدیدهای سه‌شنبه هفته گذشته رئیس‌جمهوری آمریکا مبنی بر اعمال 11میلیارد دلار تعرفه جدید علیه کالاهای وارداتی از کشورهای اروپایی، این توافق اولیه را در معرض خطر قرار داده است.
با توجه به این مساله، آسوشیتدپرس به نقل از منابع دیپلماتیک از موافقت فرانسه برای گفت‌و‌گوهای تجاری میان اتحادیه اروپا و آمریکا خبر داد.
این رسانه به نقل از یک دیپلمات اروپایی اضافه کرد: «نمایندگان 28 کشور اتحادیه اروپا پس از مشاجره و بحث فراوان به علت هراس از جنگ تجاری جدید موافقت کردند گفت‌گوهای تجاری میان واشنگتن و بروکسل آغاز شود».
پاریس تا پیش از این، از گفت‌وگو میان اتحادیه اروپا و آمریکا مخالفت می‌کرد زیرا، حذف کامل تعرفه‌های آمریکا علیه کالاهای صادراتی فرانسه را دنبال می‌کرد. آن هم با توجه به شرایط کنونی این کشور که درگیر اعتراض‌های «جلیقه‌زردها» است.
به اعتقاد کارشناسان با این توافق، خطر جنگ تجاری با آمریکا کمتر شده اما با توجه به شعار «آمریکا اول» که ترامپ مطرح کرده، در عمل کشورها را به سمت دیگری برده و این نگرانی را ایجاد کرده که ترامپ به دلیل کسری تراز تجاری – که سال 2018 به بالاترین میزان در 10 سال اخیر رسیده- با هدف شکوفایی اقتصادی، قوانین سازمان تجارت جهانی را اجرا نکند.
کسری تراز بازرگانی آمریکا در سال 2018 با افزایش 12.5 درصدی به 621 میلیارد دلار رسیده در حالی که این میزان در سال 2017 میلادی 552 میلیارد و 300 میلیون دلار بوده است.
شکاف تجاری میان این کشور با چین، مکزیک و اتحادیه اروپا حتی پس از اعمال تعرفه‌های تجاری واشنگتن بر صدها میلیارد دلار واردات از این کشورها که عمده ترین شریکان تجاری آن به شمار می رود، تا سطح بی‌سابقه ای افزایش یافته است.
از شیوه برخورد کنونی رئیس جمهوری آمریکا در روابط سیاسی و اقتصادی بین المللی، بعنوان «ایدئولوژی رهبران دست راستی دنیا» یاد می‌شود که تمامیت‌خواهی از اجزای آن است.
با توجه به این مساله، اکنون باید منتظر بود تا در سوی دیگر ماجرا، جنگ اقتصادی آمریکا و چین که نزدیک به 360 میلیارد دلار است، به کدام سو ختم می‌شود. آیا این اصطکاک تجاری واشنگتن با شرکای تجاری افزایش خواهد یافت و ترامپ، مسیری بر ضد سازمان تجارت جهانی در پیش می‌گیرد یا اینکه سرانجام مناقشات، توافق و صلح تجاری خواهد بود.
از: لطیف نکوئی-ایرنا