به مناسبت روز جهانی اهدا کنندگان خون؛ یک روز برای کسانی که جان می‌بخشند

ایرنا – «لور» برای اولین بار موفق شد در یک آزمایش، خون یک سگ را به سگ دیگری انتقال دهد. این آزمایش بدون هیچ عارضه‌ای برای سگ دریافت‌کننده پیش رفت. بعدها سعی شد از این آزمایش به طور گسترده‌تری روی حیوانات استفاده شود هرچند که روش‌های مرسوم آن دوره از نظر اخلاقی تایید نشده و این روش در نهایت غیر قانونی اعلام شد به همین دلیل هم برای ۱۵۰ سال اثری از آن نبود. با این حال این فعالیت‌های انتقال خون در سال ۱۸۱۸ توسط یک متخصص زنان و زایمان از سر گرفته شد و با اهدای خون شرایطی ایجاد شد که جان زنی که پس از زایمان دچار خونریزی شدید شده بود، نجات یابد و این گونه شد که روزی به نام اهدا کنندگان زندگی در تقویم جهان به ثبت رسید.

در واقع روز جهانی اهدا کنندگان خون فرصتی برای قدردانی از اهداکنندگان داوطلب و ترویج فرهنگ اهدای خون سالم است. این روز با هدف افزایش آگاهی عمومی درباره اهمیت خون سالم و نقش حیاتی آن در نجات جان بیماران است.

شرایط اهدا کننده خون چیست؟

افراد سالم می‌توانند هر ۵۶ روز یک‌بار حدود ۶ بار در سال خون اهدا کنند. اهدای پلاکت و پلاسما حتی می‌تواند با فاصله‌های کوتاه‌تر و هر ۷ تا ۱۴ روز انجام شود، اما باید شرایط سلامت فردی رعایت شود و بین اهدای خون، بدن فرصت بازیابی داشته باشد. اهدای منظم خون در صورت رعایت دستورالعمل‌های پزشکی و زیر نظر کارشناسان سلامت، کاملاً ایمن است و نقش مهمی در نجات جان بیماران ایفا می‌کند.

بر اساس گزارش سازمان انتقال خون، استان تهران با ثبت بیش از ۳۰۰ هزار واحد خون بیش از ۱۵ درصد خون اهدایی کشور را به ثبت رسانده و این نشان از مشارکت بالای شهروندان در این عرصه مهم حیاتی است.

گروه خونی O، پرتقاضاترین گروه خونی

در همین رابطه دکتر رضا عشقی متخصص خون در گفت و گو با خبرنگار ایرنا می‌گوید: اهدای خون نه تنها به نجات جان انسان‌ها کمک می‌کند بلکه فواید سلامتی خاصی نیز برای فرد اهداکننده دارد، بلکه می‌تواند به کاهش وزن، حفظ سلامت کبد و سطح آهن و کاهش خطر بیماری های قلبی عروقی کمک کند.

وی ادامه می‌دهد: خون اهداشده پس از انجام آزمایش‌های غربالگری و تایید سلامتی برای تهیه فرآورده‌های خونی استفاده شده و یا به بانک خون مراکز درمانی منتقل و به افراد دیگر تزریق می‌شود. یکی از دلایل تاثیر اهدای خون بر سلامتی فرد اهداکننده آن است که پیش از هر بار اهدای خون سلامت فرد اهدا کننده با سنجش میزان فشار خون، ضربان قلب، میزان گلبول های قرمز خون بررسی شده و سپس اجازه اهدا به فرد داده می شود.

عشقی تصریح می‌کند: به این ترتیب بسیاری از بیماری های فرد مانند فشار خون بالا، مشکلات خونی، ناراحتی های قلبی با همین آزمایش های به ظاهر ساده اما مهم شناسایی می شود. گروه خونی O، پرتقاضاترین گروه خونی است چرا که به هر یک از چهار گروه خونی A، B، AB و O می‌تواند خون اهدا کند. یکی از فواید اهدای خون برای اهداکننده، انجام معاینات اولیه سلامت است. پیش از اهدای خون، فشار خون، نبض، دمای بدن و سطح هموگلوبین فرد بررسی می‌شود که می‌تواند به شناسایی برخی مشکلات سلامتی کمک کند.

فواید اهدای خون

این پزشک با بیان اینکه اهدای خون به تنظیم میزان آهن در بدن کمک می‌کند، می افزاید: تجمع بیش از حد آهن ممکن است به برخی اندام‌ها آسیب برساند، با اهدای منظم خون، سطح آهن بدن متعادل‌تر شده و خطر برخی بیماری‌ها کاهش می‌یابد زیرا بسیاری از پژوهش‌ها نشان داده‌اند که اهدای خون منظم می‌تواند به سلامت قلب و عروق کمک کند. کاهش غلظت خون و تنظیم آهن بدن از عواملی هستند که ممکن است در کاهش خطر برخی مشکلات قلبی نقش داشته باشند.

وی ادامه می‌دهد: اهدای خون باعث تحریک تولید سلول‌های خونی جدید می‌شود. پس از اهدا، مغز استخوان برای جبران خون از دست‌رفته فعالیت بیشتری انجام می‌دهد و سلول‌های تازه تولید می‌کند که به حفظ عملکرد طبیعی بدن کمک می‌کند. افرادی که خون اهدا می‌کنند معمولاً احساس رضایت و آرامش روانی بیشتری دارند. آگاهی از اینکه خون اهدایی آن‌ها می‌تواند جان بیماری را نجات دهد، حس مفید بودن و ارزشمندی را در فرد تقویت می‌کند.

عشقی می‌گوید: همچنین اهدای خون نقش مهمی در تأمین ذخایر خونی مراکز درمانی دارد. بیماران مبتلا به سرطان، افراد نیازمند جراحی، مصدومان حوادث و بیماران مبتلا به بیماری‌های خونی برای ادامه درمان به خون اهدایی وابسته هستند. این عمل خیرخواهانه موجب تقویت فرهنگ همدلی و همکاری در جامعه می‌شود. هنگامی که افراد بیشتری در اهدای خون مشارکت می‌کنند، روحیه نوع‌دوستی و کمک به هم نوع در جامعه گسترش می‌یابد.

اهدای خون علاوه بر نجات جان بیماران، فواید جسمی و روانی متعددی برای اهداکنندگان دارد. این اقدام ساده اما ارزشمند، نمادی از انسانیت، مسئولیت اجتماعی و مشارکت در حفظ سلامت جامعه به شمار می‌رود. انتقال خون و فرآورده‌های آن نجات دهنده زندگی بسیاری از بیماران است؛ بارزترین مثال آن عبارت است از نیاز به خون در حوادث و سوانح گوناگون نظیر تصادفات رانندگی، سوختگی‌ها و اعمال جراحی نظیر جراحی قلب باز و از طرفی بعضی افراد مانند بیماران تالاسمی ماژور یا هموفیلی نیز برای ادامه زندگی عادی خود به دریافت منظم خون یا محصولات آن نیازمند هستند که با اهدای خون می توان به کمک این افراد شتافت.