آستانه ی تحمل که پایین باشد؛ قاتلی پشیمان و خانواده ای که نیست! ✍️مجتبی تابش – کارشناس ارشد حقوق جزا و جرم شناسی

خودکشی یا قتل دیگری از جمله جرایمی است که همیشه منفور بوده و از قدیم‌الایام، بشر در مقابل این موضوع جبهه گیری شدیدی را نشان داده است.
قتل در شدید ترین جرایم طبقه‌بندی می‌ شود وبر دو نوع (عمد و غیر عمد) تقسیم می شود و ملاک تفکیک عمدی بودن یا غیر عمدی قصد و شرایط قاتل از ارتکاب این عمل است.

قانونگذار برای هر دو نوع قتل و عوامل اجرایی آن مجازات هایی تعزیری و تکمیلی از حبس، دیه، قصاص و نفی بلد را در نظر گرفته است.

دین اسلام خودکشی و قتل دیگری را عملی شنیع می داند و آیات و روایات زیادی در نفی این عمل در قرآن کریم و سخنان معصومین آمده است که از جمله در آیات ۹۱ و ۹۲ سوره نساء به این مهم پرداخته است.

با این پیشگفتار به بررسی کوتاه از قتل خانوادگی که گه گاه در مناطقی از کشور اتفاق می افتد و جامعه را با نگرانی های فکری و روانی روبرو می کند می پردازم:

در زمانه ای قرار گرفته ایم که به سبب وجود رسانه های متعدد و فضای مجازی ارتباطات فراوان و اطلاع از حوادث و وقایع به سادگی انجام می گیرد و جامعه ی بزرگ انسانی به سبب این سهولت انتقال خبر را به خانواده یا دهکده ای کوچک می توان تشبیه کرد.

گاه خبرهایی مهم و تأثیرگذار و گاهی اخباری حاشیه ای و بدون بازخورد اجتماعی.
در این بین وقوع حوادث جنایی به سبب قبیح بود جرم با انعکاس و برداشت خبر فراوان روبرو می شود و به سبب تکثر منابع خبر هر کس برداشتی متفاوت از آن دارد.

در میان حوادث جنایی عمدی و غیرعمدی: حوادث قتل خانوادگی به سبب تراژدیک بودن بیش از حد با بازخورد خبری و اظهار نظر فراوان روبرو می شوند. اما مگر چه می شود که پدر، مادر، برادر یا خواهری به قتل دیگر عضو خانواده می پردازد.

روانشناسان عواملی اعم از: اختلال شخصیتی، افکار خودکشی یا دیگر کشی، مشکلات مالی و اقتصادی، عواملی که ریشه در خشونت یا خیانت دارد، وجود شخصیت بدبینانه و شکاک و جدیدا فضای مجازی را در وقوع قتل و خودکشی اعضای خانواده سهیم می دانند.

از نظر حقوقدانان سه عنصر قانونی، مادی و معنوی (روانی) در ارتکاب جرم موثر هستند که عنصر معنوی یا روانی مهمترین اصل تشکیل‌دهنده‌ی در قتل عمد محسوب می گردد.

در تعریف عنصر معنوی یا روانی جرم؛
منظور از عنصر معنوی اینست که مرتکب عملی را که طبق قانون جرم شناخته‌شده با قصد مجرمانه انجام داده یا آنکه در ارتکاب آن عمل مرتکب خبط و تقصیر جزایی شده باشد.

در مواردی به سبب کاهش آستانه ی تحمل اعضای خانواده بدلایل گوناگون مطرح شده خصوصا اختلافات مالی ممکن است اقدام به خشونت و حتی انجام خودکشی و یا قتل عمد یکدیگر نمایند.

متاسفانه بدلایل قانونی برای قاتل چنانچه پدر و جد پدری باشد مجازات پیش بینی شده بسیار ساده و در حد دیه در نظر گرفته شده و در اکثر موارد قتل توسط اعضای خانواده هم مورد بخشش قرار گرفته می شود که این امر موجب تسهیل در رخداد و ساده انگاری ارتکاب جرایم و جنایات مشابه می گردد.

اعضای خانواده در صورت بروز موارد اختلافی می بایست از روش های گفتگو محور و استفاده از مشاوران و روانشناسان مجرب ، اطلاع به بزرگان خانواده جهت رفع مشکلات و اختلافات، پرهیز از مجادله بیش از حد، پرهیز از خشونت و در مواقع بحرانی تر اطلاع به مراجعی مانند پلیس اقدام نمایید.