کودکانِ کار یا کارِ کودکان؟

کودکان کار به جای اینکه تجربه گرانبار دوران کودکی را با خود به دوران بزرگسالی ببرند، از همان دوران طفولیت بار سنگین زندگی را به دوش می کشند، این کارها شامل کار در کارخانه، معدن، کشاورزی، کمک در کسب و کار والدین، داشتن کسب و کار شخصی (مانند فروش غذا) یا کارهای نامتعارف می باشد، موارد کم‌تر و معمولاً قانونی، شامل کار کشاورزی در ایام تعطیلی مدرسه، کسب و کار خارج از ساعات مدرسه و همچنین بازیگری یا آوازخوانی کودکان است.
بر اساس آمار سازمان جهانی کار (ILO) ، سالانه ۲۵۰ میلیون کودک ۵ تا ۱۴ ساله در جهان محروم از کودکی می‌شوند. طبق این آمار ۱۲۰ میلیون نفر از آن‌ها وارد بازار کار شده و مشغول به کار تمام‌وقت هستند. ۶۱ درصد این کودکان در آسیا، ۳۲ درصد در آفریقا و ۷ درصد در آمریکای لاتین زندگی می‌کنند.
در خیلی از نقاط جهان، مخصوصا در مناطق کمتر توسعه یافته پدیده کودک همسری شیوع دارد که دختران خردسال به ازدواج مردان کهن سال در می آیند، متاسفانه خانواده های این فرزندان از آثار سوئی که این ازدواج های زود هنگام بر دختران و فرزندانشان دارد، بی اطلاع هستند.
معضل کودکان کار خیابانی از مهم ترین مسائل اجتماعی در کشورمان است که روز به روز بر تعدادشان افزوده می شود و البته با گرانی و تورم های اخیر در کشور این کودکان بر تعداشان افزوده می شود و این معضل نیازمند توجه ویژه ای است تا به یکی دیگر از مشکلات دردناک جامعه تبدیل نشود، کودکانی که در خیابان رها هستند، با انواع و اقسامی از افراد جامعه در تماس هستند و در معرض انواع آسیب ها هستند، بنابراین مداخله سازمان های دولتی و غیردولتی برای بهبود وضعیت آنها ضروری به نظر می رسد، از سوی دیگر برای مشکلات معیشتی خانوارهای فقیر و عمدتاً حاشیه نشین باید راه حلی یافت و فکری به حال زندگی آنها شود چرا که اکثر کودکان کار از بین همین خانواده های بی بضاعت بر می خیزند. بنابراین می طلبد که سازمانهایی از قبیل بهزیستی، شهرداری و نیروی انتظامی با ایجاد یک رویه سیاستی هماهنگ از حجم بالای سردرگمی در برخورد با مسئله بکاهند. اگر مسئولیت قانونی هر سازمان در برخورد با کودکان کار روشن شود، مجموعه اقدامات مؤثرتری برای مقابله با این پدیده شکل خواهد گرفت. به امید روزی که هیچ کودکی در هیچ کجای جهان مجبور نباشد، بار سنگین مسئولیت را بر عهده بگیرد.