عبور معاملات بورس انرژی از مرز ۱۷۰ همت؛ چراغ راهی برای مهار ناترازی

گروه اقتصادی- همزمان با آغاز جنگ تحمیلی سوم از ۹ اسفند سال گذشته و توقف فعالیت بازار سهام، سازمان بورس و اوراق بهادار تصمیم گرفت نسبت به بازگشایی بخشی از بازار سرمایه شامل بورس‌های کالایی و انرژی و صندوق‌های ای‌تی‌اف (ETF) و درآمد ثابت اقدام کند تا چند هدف از جمله نقدشوندگی بازار، تامین کالایی بخش تولید و صنعت و نیز صادرات محصولات دچار وقفه نشود؛ اقدامی که به نظر می رسد به رشد بیشتر این بازارها طی هشتاد روز توقف نمادها و بازار سهام کمک کرد.

در این زمینه برخی کارشناسان بازار سرمایه معتقدند با توقف فعالیت خرید و فروش سهام و تداوم فعالیت بورس‌های کالایی و انرژی، بخشی از حقیقی‌ها و همچنین حجم قابل توجهی فعالان حقوقی بازار سرمایه به سمت صندوق‌های کالایی و انرژی از جمله صندوق فعال در بورس انرژی رفتند که تا پیش از آن مغفول مانده بود؛ هرچند که بسیاری نیز معتقدند رشد اخیر ارزش معاملات بورس انرژی برنامه‌ریزی‌های سال گذشته در خصوص توسعه بازارهای هیدروکربنی و همچنین ابزارهای نوین مالی در این بورس برمی‌گردد.

با این حال یکی از صندوق‌های انرژی که در دوره توقف ۸۰ روزه بازار سهام فعال بود توانست منابع حقیقی خوبی جذب کند و حتی بازدهی تا ۴۴ درصدی در یک ماهه نیمه دوم فروردین تا نیمه دوم اردیبهشت به ثبت برساند. هرچند که با آغاز فعالیت بازار سهام این صندوق نیز مانند برخی صندوق‌های کالایی یا درآمد ثابت با خروج پول حقیقی‌ها و ورود ین پول‌ها به بازار سهام مواجه شد. با این حال به نظر می‌رسد این خروج پول حقیقی موقتی بوده و بار دیگر در طول سال شاهد رشد ارزش معاملات ابزارهای نوین مالی بورس انرژی باشیم.

عبور ارزش معاملات بورس انرژی از ۱۷۰ همت

در همین ارتباط محمد ثریا نژاد کارشناس و فعال بازار سرمایه در گفت و گو با خبرنگار اقتصادی ایرنا با اشاره به تحولات اخیر در بورس انرژی اظهار داشت: معاملات بورس انرژی از ابتدای سال تاکنون شرایط متفاوتی را نسبت به سال قبل تجربه می‌کند؛ به‌طوری‌ که ارزش معاملات در این بازار از مرز ۱۷۰ هزار میلیارد تومان (همت) فراتر رفته است.

وی افزود: دلایل متعددی را می‌توان برای این رشد برشمرد که افزایش سهم محصولات انرژی و پذیرش کالاهای جدید نظیر بنزین سوپر در کنار اهتمام مدیران بورس انرژی و همراهی سازنده سازمان بورس و سایر ارکان ذی‌ربط، از مهم‌ترین عوامل افزایش حجم و ارزش معاملات محسوب می‌شوند.

ثریانژاد تصریح کرد: این موفقیت نه تنها در زمان تنش‌های اخیر، بلکه از ماه‌ها قبل، نتیجه تلاش‌ها در جهت جلب اعتماد فعالان بازار بوده است، به‌نحوی که اکنون شاهدیم تمام معاملات داخلی و صادراتی به سمت این بازار مالی سوق یافته‌اند.

این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به اثرات انتظارات تورمی بر رشد معاملات در بورس انرژی خاطرنشان کرد: عامل مهم دیگر، افزایش نسبی قیمت‌ها ناشی از انتظارات تورمی در سال جدید و تأثیرات نرخ ارز پس از اعلام آتش‌بس موقت است؛ این موضوع باعث ایجاد تقاضای حداکثری از سوی خریداران بالقوه برای تأمین نیازها و مواد اولیه شده است.

تداوم حجم معاملات در بورس کالا با وجود بازگشایی بازار سهام

ثریانژاد در خصوص رابطه بورس انرژی و بازار سهام بیان کرد: به طور کلی، تداوم حجم بالای معاملات در بورس‌های کالا و انرژی و استقبال فعالان از صندوق‌های درآمد ثابت و کالایی، نشانه‌ای مثبت برای بازگشایی بازار سهام و صندوق‌های سهامی بود.

وی با اشاره به بازگشایی بازار سهام در ۲۹ اردیبهشت که با رشد و سبزپوشی بازار همراه بود، اظهار داشت: تداوم این سبزپوشی نیازمند رایزنی‌ و تعامل مستمر و جدی سازمان بورس با ناشران، ارکان بازار، شورای عالی بورس، بانک مرکزی و شبکه بانکی برای حمایت‌های مؤثر انجام شد و امیدوارم این تلاش‌ها به نتیجه موفقیت‌آمیزتری برسد.

کشف قیمت منصفانه به بهره وری انرژی کمک می کند

وی با اشاره به چالش ناترازی انرژی گفت: یکی از مشکلات اساسی که طی دو سال اخیر وضعیت اقتصاد کلان و خرد ایران را تحت تأثیر قرار داده، ناترازی در بخش انرژی به‌ویژه برق و گاز است.

ثریانژاد افزود: اگر کارکرد اصلی بورس انرژی یعنی «کشف قیمت منصفانه» بر اساس عرضه و تقاضای واقعی ملاک عمل قرار گیرد، قیمت‌های واقعی، صنایع بزرگ و مصرف‌کنندگان را به سمت بهره‌وری و صرفه‌جویی سوق می‌دهد که این امر نه تنها ارزش معاملات را افزایش می‌دهد، بلکه بخشی از بار ناترازی را از دوش اقتصاد ایران برمی‌دارد.

این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به ابزارهای نوین مالی خاطرنشان کرد: افزایش حجم معاملات در بورس انرژی، پتانسیل تعریف ابزارهای نوین مالی و مشتقات بر پایه حامل‌های انرژی را فراهم کرده است.

وی افزود: با توجه به سابقه استقبال از این ابزارها در سایر بورس‌ها، تعریف و راه‌اندازی این ابزارها در بورس انرژی می‌تواند نقش مهمی در جذب نقدینگی غیرمولد در صندوق‌های توسعه‌ای و کمک به رشد تولید در صنایع بزرگ ایفا کند.