نوآوریِ آینده؛ از کانون فناوری جهان تا سبک اربعین

ماناسپهر-روح‌الله رحمانی دکترای هوش مصنوعی از دانشگاه واشنگتن، کارآفرین حوزه فناوری و مدیر پیشین مایکروسافت و آمازون، در تبیین نگاه خود به آینده نوآوری تأکید می‌کند: جهان امروز در نقطه‌ای ایستاده که الگوهای رایج سیلیکون‌ولی(کانون فناوری جهان) دیگر توان خلق نسل بعدی فناوری را ندارند.

وی باور دارد مدل مسلط نوآوری که بر سود، رقابت و طمع مادی استوار است به سقفی رسیده که مانع جهش تمدنی شده است.

به گفته‌ی رحمانی حتی نسخه‌های کپی‌شده این الگو در اروپا، چین و ایران نیز از ابتدا ناقص‌اند و نمی‌توانند بستر ظهور فناوری‌های نو را فراهم کنند.

رحمانی می‌گوید اگر قرار است تمدنی شکل بگیرد که صرفاً تقلیدکننده نباشد، باید «روش تولید تکنولوژی» دگرگون شود؛ تغییری که از انتقال انرژی و انگیزه از سود» به «خدمت آغاز می‌شود.

وی این نگاه را نه تنها برخاسته از مبانی دینی بلکه منطبق با نیازهای واقعی آینده می‌داند. همان‌گونه که در روایات آمده بشر هنوز به بخش ناچیزی از گستره علم دست یافته و مسیر گشوده‌ای در پیش دارد؛ مسیری که بدون تغییر جهت در انگیزه‌ها، به دست نخواهد آمد.

این مسئول تصریح می‌کند: این سخن در بسیاری از محیط‌های دانشگاهی و تکنولوژیک شاید نامتعارف به نظر برسد، اما واقعیت این است که پیوند میان اخلاق، خدمت و تولید علم، آینده‌ساز است.

وی نمونه عینی این رویکرد را در پدیده اربعین می‌بیند؛ جایی که میلیون‌ها نفر در بزرگ‌ترین اجتماع انسانی جهان، یک الگوی متفاوت از تعاون، سخاوت و همیاری را به نمایش می‌گذارند.همین الگو می‌تواند اساس سبک جدید تولید تکنولوژی باشد؛ سبکی که او آن را تولید فناوری به سبک اربعین نام‌گذاری کرده است.

رحمانی و همکارانش برای نخستین‌بار این ایده را در قالب موکب‌های علمی اجرا کرده‌اند؛ فضایی که علم، تجربه و خدمت‌رسانی در کنار هم قرار می‌گیرند تا فناوری‌هایی توسعه یابند که مستقیماً به درد مردم می‌خورند و در انحصار نهاد یا شرکت خاصی باقی نمی‌مانند.

به‌گفته‌ی رحمانی یکی از مهم‌ترین تجربه‌های این رویکرد در حوزه کشاورزی به دست آمده است. تیم او دو سال و نیم پیش هدفی غیرمتعارف تعیین کرد: اینکه از یک هکتار زمین، ده برابر میانگین معمول برداشت حاصل شود.

وی می‌گوید بسیاری این هدف را غیرواقعی دانستند و به جای ده برابر، پیشنهاد دادند بر ده درصد تمرکز شود. اما رحمانی تأکید می‌کند اگر قرار است سبک جدید نوآوری آزموده شود، باید به‌جای محافظه‌کاری، چشم‌اندازی بزرگ داشت.

این ایده در سه محصول کلیدی (سیب، انار و گندم) آزموده شد و اکنون نتایج میدانی آن قابل استناد است.

رحمانی این دستاورد را مصداقی از «امنیت غذایی» می‌داند؛ یکی از مهم‌ترین چالش‌های امروز جهان از ایران گرفته تا اروپا و آفریقا است.

اما وی نقطه اوج این تجربه را نه فقط دستیابی به فناوری، بلکه هدیه کردن علم می‌داند؛ همان سیره‌ای که به باور او اهل‌بیت(ع) در رفتار علمی خود دنبال می‌کردند.

این فعال هوش مصنوعی می‌گوید علم نباید در انحصار باقی بماند.اگر این دانش بتواند به کشاورز سیستانی کمک کند، همان اندازه ارزش دارد که به کشاورز کنیا یا لهستان کمک کند. مهم این است که وقتی محصولی از این دانش به دست می‌آید، صاحب آن بداند این هدیه از کجا آمده است.

رحمانی بر این باور است که یکی از مؤثرترین شیوه‌های دعوت جهانی به اسلام، ارائه علم سودمند است؛ علمی که مستقیم در زندگی مردم اثر بگذارد.

وی همچنین آینده هوش مصنوعی را متفاوت از آنچه امروز می‌شناسیم می‌داند و می‌گوید: آنچه امروز به نام هوش مصنوعی دیده می‌شود، تنها گام ابتدایی مسیر است. آینده این فناوری در گرو تغییر نگاه ما به هدف علم و نحوه تولید آن است.

رحمانی اضافه می‌کند آینده‌ای که پیش روی بشر قرار دارد، با الگوهای مصرف‌شده دنیای فناوری به دست نمی‌آید. جهان به مدلی تازه از نوآوری نیاز دارد؛ مدلی که او ریشه آن را در معنویت، خدمت، اخلاق و سبک اربعین می‌بیند؛ سبکی که می‌تواند به گفته او جهانی‌ترین زبان علم باشد./سودابه خانی

 

#امید_ایلام
#پیشرفت_ایران
#بسیج_رسانه_استان_ایلام