هوش مصنوعی در خدمت وطن: از گوگل تا گمرک ایران

به گزارش ماناسپهر، رحمانی که خود را مهاجر افغان‌تبار متولد ایالت اوهایو معرفی کرد، گفت: در یک شهر کوچک در ایالت اوهایو به دنیا آمدم و از همان کودکی علاقه شدیدی به فناوری و خلق چیزهای جدید داشتم. پس از پایان تحصیلات دانشگاهی، از همان دانشگاه برای ادامه تحصیل در مقطع دکتری هوش مصنوعی دعوت شدم و مسیر حرفه‌ای‌ام به سرعت به سمت پروژه‌های بزرگ و جدی سوق پیدا کرد.

رقابت با گوگل در مایکروسافت
وی با اشاره به سابقه فعالیت خود در شرکت مایکروسافت افزود: در مایکروسافت در بخش جست‌وجو فعالیت می‌کردم و هدف‌ اصلی تیم ما این بود که بتوانیم محصولی رقابتی ارائه دهیم تا در بازار از گوگل جلو بزنیم، این اتفاق هرگز به طور کامل رخ نداد، اما توانستیم به ۲۹.۵ درصد سهم بازار آمریکا برسیم؛ رقمی که در آن زمان دستاورد بسیار بزرگی محسوب می‌شد، اکنون همان نرم‌افزار ماهانه بیش از ۱.۸ میلیارد کاربر فعال دارد.

رحمانی توضیح داد که در این شرکت هم در بخش هوش مصنوعی و هم در حوزه «کشف کاربری» یا UX فعالیت داشته است: مسئله اصلی ما این بود که چگونه یک فناوری پیچیده را به ابزاری ساده، قابل فهم و دوست‌داشتنی برای مردم تبدیل کنیم. تکنولوژی زمانی موفق است که حضورش نامرئی شود؛ مثل برق که امروز همه جا هست اما هیچ‌کس به شگفت‌انگیز بودنش فکر نمی‌کند.

شهدا، الهام‌بخش یک تصمیم بزرگ
رحمانی گفت نقطه عطف فکری او زمانی رقم خورد که آرزوهای دوران کودکی‌اش و مسیر حرفه‌ای خود را مرور کرده است: به این نتیجه رسیدم که اگر همان مسیر را ادامه دهم، زندگی بدی نخواهم داشت؛ اما زندگی فقط پیشرفت شغلی نیست، آدم باید اهداف بلندتر داشته باشد، در این مسیر، یاد شهدا به‌ویژه شهید چمران و شهید محسن مصوایی – که از بستگان نزدیک ماست – تأثیر زیادی داشت، با توکل، توسل و تصمیمی سخت، راهی ایران شدم.

چرا ایران؟ تفاوت «ساختن محصول» و «ساختن کشور»
وی درباره انگیزه مهاجرت خود به ایران گفت: وقتی در آمریکا فعالیت می‌کردم، یک محصول می‌ساختم، اما وقتی در ایران هستم، دارم یک کشور می‌سازم این دو اصلاً قابل مقایسه نیستند، هدف دیگرم این بود که در سرزمینی که سرشار از استعداد و ظرفیت است، شاگردی کنم. بسیاری چیزها در آمریکا نایاب بود اما اینجا به وفور پیدا می‌شود؛ مثل روحیه همدلی و ایثار.

استارت‌آپ موفقی که با سرقت سرمایه‌گذار متوقف شد
رحمانی درباره نخستین تجربه کارآفرینی خود در ایران گفت: با کمک نخبگان جوان کشور یک شرکت دانش‌بنیان تأسیس کردیم که در مسیر موفقیت قرار داشت، اما در میانه راه فهمیدیم که سرمایه‌گذار پروژه تمام سرمایه را سرقت کرده و کشور را ترک کرده است، این تجربه تلخ بود اما باعث شد مسیرمان را دقیق‌تر و قوی‌تر ادامه دهیم.

وی افزود که همزمان در همان دوره خانواده‌اش نیز شکل گرفت و تولد دخترش «خدیجه» برای او نقطه آرامش و امید بوده است.

طراحی نخستین سامانه هوش مصنوعی گمرک ایران
یکی از مهم‌ترین بخش‌های سخنان رحمانی، توضیح روند طراحی و اجرای نخستین سامانه هوش مصنوعی گمرک کشور بود؛ به دلیل شرایط خاص گمرکی ایران، نمی‌توانستیم از الگوریتم‌های آماده جهان استفاده کنیم، مجبور شدیم یک الگوریتم کاملاً جدید طراحی کنیم، با همکاری جمعی از دانشجویان بسیجی دانشگاه تهران، این کار را از صفر آغاز کردیم. پس از ماه‌ها تلاش و عبور از محدودیت‌ها، نخستین سیستم هوش مصنوعی گمرک روشن شد.

به گفته او، پس از راه‌اندازی اولیه، سامانه توانست در مدت کوتاهی تعداد زیادی پرونده قاچاق را شناسایی و گزارش کند.

تهدید فیزیکی علیه تیم تحقیقاتی
رحمانی در بخش دیگری از سخنان خود به فشارها و تهدیدها علیه تیم سازنده سامانه اشاره کرد: وقتی برخی افراد سودجو متوجه شدند سامانه می‌تواند جلوی قاچاق سازمان‌یافته را بگیرد، یک کامیون را برای زیر گرفتن اعضای تیم ما فرستادند. متأسفانه کامیون وارد جمع شد، اما معجزه‌وار همه اعضای تیم سالم ماندند، این حادثه نشان داد که مسیر ما مسیر درستی است.

تجربه‌ای که نگاه او به فناوری را تغییر داد
رحمانی تأکید کرد مهاجرت به ایران سبب شد درک تازه‌ای از نوآوری و فناوری پیدا کند: سال‌ها در سیلیکون‌ولی بودم اما یک حقیقت ساده را آنجا پیدا نکردم؛ تکنولوژی در خلأ به وجود نمی‌آید، نیاز به موتور محرک دارد، و آن انگیزه تقریباً همیشه یک چیز است: منفعت‌طلبی. اقتصاددانان نیز می‌گویند “منافع شخصی منافع عمومی می‌سازد”. مهاجرت به ایران باعث شد این حقیقت را به چشم ببینم./فرشته قاسمیان