نام کاربری یا نشانی ایمیل
رمز عبور
مرا به خاطر بسپار
روابط اقتصادی ایران و امارات دارای ساختاری پیچیده است که تحت تأثیر عوامل داخلی، منطقه‌ای و جهانی قرار دارد. این روابط همواره تحت فشارهای ژئوپلیتیکی بوده، اما هم‌زمان فرصت‌های قابل‌توجهی را برای همکاری اقتصادی و تجاری فراهم کرده است. در این مقاله، ابتدا به بررسی قدرت داخلی روابط ایران و امارات و دلایل همکاری دوجانبه می‌پردازیم. سپس، نقش قدرت‌های جهانی (آمریکا، چین، روسیه، هند و انگلیس) را در این روابط تجزیه و تحلیل می‌کنیم.
۱. قدرت داخلی روابط ایران و امارات و دلایل همکاری
روابط اقتصادی ایران و امارات بر پایه مجموعه‌ای از مزیت‌های جغرافیایی، اقتصادی و تاریخی شکل گرفته که همکاری این دو کشور را به یک ضرورت راهبردی تبدیل کرده است.
۱.۱. مزیت جغرافیایی و موقعیت استراتژیک • نزدیکی جغرافیایی: ایران و امارات در دو سوی خلیج فارس قرار دارند و این امر هزینه‌های حمل‌ونقل و لجستیک را کاهش داده و مزیت رقابتی ایجاد می‌کند. • امارات به‌عنوان مرکز تجاری منطقه: دبی یکی از بزرگ‌ترین هاب‌های صادرات مجدد در جهان است که می‌تواند در تسهیل تجارت ایران نقش کلیدی داشته باشد.
۱.۲. مکمل بودن اقتصادها • ایران: تأمین‌کننده منابع انرژی و مواد اولیه: ایران دارای منابع غنی نفت، گاز و محصولات پتروشیمی است که می‌تواند بخشی از نیازهای امارات را تأمین کند. • امارات: دروازه ورود به بازارهای جهانی: امارات، با داشتن بنادر پیشرفته (مانند جبل‌علی) و یک نظام مالی توسعه‌یافته، بستری برای تسهیل تجارت بین‌المللی ایران، حتی در شرایط تحریم، فراهم می‌کند.
۱.۳. تاریخچه تجارت غیررسمی و وابستگی متقابل • شبکه‌های تجاری سنتی: سال‌ها تجارت غیررسمی از طریق لنج‌ها و تجار ایرانی و اماراتی، پیوندهای اقتصادی عمیقی میان دو کشور ایجاد کرده است. • نقش دبی در واردات ایران: بسیاری از شرکت‌های کوچک و متوسط اماراتی به تجارت با ایران وابسته هستند و ایران نیز دبی را به‌عنوان مسیر اصلی واردات کالاهای ضروری مورد استفاده قرار می‌دهد.
۱.۴. دلایل ضرورت همکاری • مقابله با تحریم‌ها: امارات می‌تواند مسیر مهمی برای دور زدن تحریم‌های مالی و تجاری ایران باشد. • تنوع‌بخشی به اقتصاد امارات: گسترش همکاری با ایران، امارات را از وابستگی یک‌جانبه به غرب خارج کرده و آن را به بازیگری مستقل‌تر تبدیل می‌کند. • ثبات منطقه‌ای: همکاری اقتصادی می‌تواند تنش‌های سیاسی را کاهش داده و به ثبات در خلیج فارس کمک کند.
۲. نقش قدرت‌های بزرگ در روابط اقتصادی ایران و امارات
۲.۱. آمریکا: مانع اصلی همکاری • تحریم‌های ثانویه: آمریکا از سال ۲۰۱۸ با اعمال تحریم‌های سنگین بانکی و مالی، بانک‌های اماراتی مانند FAB و Emirates NBD را تحت فشار قرار داده است تا همکاری‌های خود با ایران را کاهش دهند. • پیمان ابراهیم (۲۰۲۰): نزدیکی امارات به اسرائیل، تحت حمایت آمریکا، باعث شده شرکت‌های بزرگ اماراتی از سرمایه‌گذاری و تجارت مستقیم با ایران خودداری کنند. • تأثیر: آمریکا با ابزارهای تحریم و فشار دیپلماتیک، همکاری ایران و امارات را محدود کرده است.
۲.۲. چین: تسهیل‌گر و شریک استراتژیک • ابتکار کمربند و جاده (BRI): چین از طریق سرمایه‌گذاری در بندر جبل‌علی (امارات) و چابهار (ایران)، این دو را به نقاط کلیدی تجارت آسیایی تبدیل کرده است. • مبادلات غیردلاری: چین از یوآن برای تجارت با ایران استفاده کرده و بانک‌های چینی در دبی، نقش مهمی در دور زدن تحریم‌های مالی ایفا می‌کنند. • تأثیر: چین نقش کلیدی در تسهیل همکاری‌های اقتصادی ایران و امارات ایفا کرده و برخلاف هند، از سیاست‌های غربی تبعیت مطلق نکرده است.
۲.۳. روسیه: همگرایی راهبردی و گزینه‌ای برای کاهش وابستگی به غرب • سیستم‌های مالی جایگزین: ایران و روسیه سیستم پرداخت میر (Mir) و استفاده از رمزارزها را به‌عنوان راهکاری برای مقابله با فشارهای مالی غرب در نظر گرفته‌اند. • همکاری در حوزه انرژی: شرکت‌های نفتی روسیه مانند Lukoil از امارات برای صادرات نفت ایران استفاده می‌کنند. • تأثیر: روسیه با ارائه گزینه‌های مالی و تجاری جایگزین، در برابر تحریم‌های غرب از ایران حمایت کرده است.
۲.۴. هند: بازیگری محدود و وابسته به آمریکا • کاهش همکاری با ایران تحت فشار غرب: هند، برخلاف چین، در سال ۲۰۱۹ خرید نفت از ایران را متوقف کرد تا از تحریم‌های آمریکا مصون بماند. • تعلل در سرمایه‌گذاری در چابهار: برخلاف ادعای سرمایه‌گذاری ۲.۵ میلیارد دلاری، هند تاکنون تنها ۲۵۰ میلیون دلار در چابهار سرمایه‌گذاری کرده و پروژه‌های خود را به دلیل فشارهای آمریکا به تعویق انداخته است. • تأثیر: هند بازیگری مستقل نیست و تحت تأثیر سیاست‌های غرب قرار دارد. نقش آن در همکاری‌های اقتصادی ایران و امارات بسیار محدود و غیرقابل اتکا است.
۲.۵. انگلیس: کنترل‌گر سیستم مالی امارات • نفوذ بر بانک‌های اماراتی: HSBC و Standard Chartered از طریق شبکه بانکی امارات، تحریم‌های غرب علیه ایران را به‌طور مؤثر اجرا کرده‌اند. • تأثیر: انگلیس از طریق ساختار مالی خود، همکاری‌های اقتصادی رسمی ایران و امارات را محدود کرده است، هرچند که نتوانسته تجارت غیررسمی را به‌طور کامل متوقف کند.
۳. راهبردهای عملیاتی برای تقویت همکاری ایران و امارات
۳.۱. تمرکز بر چین و روسیه به‌عنوان شرکای استراتژیک • توسعه مسیرهای تجاری و بانکی مستقل از دلار از طریق یوآن و روبل. • گسترش همکاری‌های لجستیکی، مانند ارتقای چابهار و اتصال آن به بنادر امارات.
۳.۲. تقویت تجارت غیررسمی و صادرات مجدد • افزایش استفاده از دبی به‌عنوان هاب صادراتی ایران برای ورود به بازارهای جهانی. • تقویت مسیرهای تجاری سنتی برای کاهش وابستگی به کانال‌های رسمی تحریمی.
۳.۳. ایجاد سیستم مالی سه‌جانبه با امارات و چین • توسعه سیستم پرداخت بر پایه درهم-یوآن-ریال برای کاهش وابستگی به دلار و بانک‌های تحت کنترل غرب.
روابط اقتصادی ایران و امارات دارای پتانسیل قابل‌توجهی است که می‌تواند از طریق همکاری در بخش‌های انرژی، تجارت و ترانزیت به رشد اقتصادی و ثبات منطقه‌ای منجر شود. • آمریکا و انگلیس مانع اصلی همکاری هستند. • چین و روسیه شرکای استراتژیک ایران در مقابله با تحریم‌ها هستند. • هند به دلیل وابستگی شدید به آمریکا، نمی‌تواند نقش راهبردی در روابط ایران و امارات ایفا کند.
ایران و امارات باید روابط خود را با تأکید بر تجارت غیررسمی، همکاری با چین و روسیه و ایجاد سیستم مالی جایگزین، تقویت کنند و از وابستگی به هند پرهیز کنند./ایرنا
*عضو هیات مدیره اتاق مشترک بازرگانی ایران و امارات
ماناسپهر - مسکو- سرلشکر محسن رضایی دبیر شورای عالی امنیت ملی با بیان اینکه در سفر به مسکو حامل پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی به رئیس‌جمهور روسیه بودم، گفت: متقابلاً آقای پوتین نیز از من خواستند که سلام بسیار گرم و صمیمانه وی را به مقام معظم رهبری برسانم.
ماناسپهر - تهران- پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و از دست رفتن کنترل هر دو مجلس کنگره از سوی جمهوری‌خواهان، فشارها بر دولت دونالد ترامپ درباره ادامه جنگ با ایران را افزایش داده است؛ هرچند اختیارات رئیس‌جمهور برای تداوم اقدامات نظامی همچنان پابرجاست.
ماناسپهر - ایلام - مدیرکل دامپزشکی ایلام با هشدار درباره پیامدهای خطرناک گسترش کشتار غیرمجاز دام در پی تعطیلی کشتارگاه صنعتی مرکز استان، مصرف فرآورده‌های دامی پایش نشده و شیر خام نجوشیده را زمینه‌ساز ابتلای قطعی شهروندان به بیماری‌های مشترک انسان و دام دانست.
ماناسپهر - تهران- شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ و از دست رفتن کنترل کنگره، جنگ ایران را از یک پرونده نظامی به اصلی‌ترین پرونده حساب‌رسی سیاسی دولت دونالد ترامپ تبدیل کرده است؛ پرونده‌ای که از ژانویه ۲۰۲۷ با ابزار تحقیق، بودجه و محدودسازی اختیارات جنگی، ادامه آن را برای کاخ سفید پرهزینه‌تر می‌کند.