نام کاربری یا نشانی ایمیل
رمز عبور
مرا به خاطر بسپار
روابط اقتصادی ایران و امارات دارای ساختاری پیچیده است که تحت تأثیر عوامل داخلی، منطقهای و جهانی قرار دارد. این روابط همواره تحت فشارهای ژئوپلیتیکی بوده، اما همزمان فرصتهای قابلتوجهی را برای همکاری اقتصادی و تجاری فراهم کرده است. در این مقاله، ابتدا به بررسی قدرت داخلی روابط ایران و امارات و دلایل همکاری دوجانبه میپردازیم. سپس، نقش قدرتهای جهانی (آمریکا، چین، روسیه، هند و انگلیس) را در این روابط تجزیه و تحلیل میکنیم.
۱. قدرت داخلی روابط ایران و امارات و دلایل همکاری
روابط اقتصادی ایران و امارات بر پایه مجموعهای از مزیتهای جغرافیایی، اقتصادی و تاریخی شکل گرفته که همکاری این دو کشور را به یک ضرورت راهبردی تبدیل کرده است.
۱.۱. مزیت جغرافیایی و موقعیت استراتژیک • نزدیکی جغرافیایی: ایران و امارات در دو سوی خلیج فارس قرار دارند و این امر هزینههای حملونقل و لجستیک را کاهش داده و مزیت رقابتی ایجاد میکند. • امارات بهعنوان مرکز تجاری منطقه: دبی یکی از بزرگترین هابهای صادرات مجدد در جهان است که میتواند در تسهیل تجارت ایران نقش کلیدی داشته باشد.
۱.۲. مکمل بودن اقتصادها • ایران: تأمینکننده منابع انرژی و مواد اولیه: ایران دارای منابع غنی نفت، گاز و محصولات پتروشیمی است که میتواند بخشی از نیازهای امارات را تأمین کند. • امارات: دروازه ورود به بازارهای جهانی: امارات، با داشتن بنادر پیشرفته (مانند جبلعلی) و یک نظام مالی توسعهیافته، بستری برای تسهیل تجارت بینالمللی ایران، حتی در شرایط تحریم، فراهم میکند.
۱.۳. تاریخچه تجارت غیررسمی و وابستگی متقابل • شبکههای تجاری سنتی: سالها تجارت غیررسمی از طریق لنجها و تجار ایرانی و اماراتی، پیوندهای اقتصادی عمیقی میان دو کشور ایجاد کرده است. • نقش دبی در واردات ایران: بسیاری از شرکتهای کوچک و متوسط اماراتی به تجارت با ایران وابسته هستند و ایران نیز دبی را بهعنوان مسیر اصلی واردات کالاهای ضروری مورد استفاده قرار میدهد.
۱.۴. دلایل ضرورت همکاری • مقابله با تحریمها: امارات میتواند مسیر مهمی برای دور زدن تحریمهای مالی و تجاری ایران باشد. • تنوعبخشی به اقتصاد امارات: گسترش همکاری با ایران، امارات را از وابستگی یکجانبه به غرب خارج کرده و آن را به بازیگری مستقلتر تبدیل میکند. • ثبات منطقهای: همکاری اقتصادی میتواند تنشهای سیاسی را کاهش داده و به ثبات در خلیج فارس کمک کند.
۲. نقش قدرتهای بزرگ در روابط اقتصادی ایران و امارات
۲.۱. آمریکا: مانع اصلی همکاری • تحریمهای ثانویه: آمریکا از سال ۲۰۱۸ با اعمال تحریمهای سنگین بانکی و مالی، بانکهای اماراتی مانند FAB و Emirates NBD را تحت فشار قرار داده است تا همکاریهای خود با ایران را کاهش دهند. • پیمان ابراهیم (۲۰۲۰): نزدیکی امارات به اسرائیل، تحت حمایت آمریکا، باعث شده شرکتهای بزرگ اماراتی از سرمایهگذاری و تجارت مستقیم با ایران خودداری کنند. • تأثیر: آمریکا با ابزارهای تحریم و فشار دیپلماتیک، همکاری ایران و امارات را محدود کرده است.
۲.۲. چین: تسهیلگر و شریک استراتژیک • ابتکار کمربند و جاده (BRI): چین از طریق سرمایهگذاری در بندر جبلعلی (امارات) و چابهار (ایران)، این دو را به نقاط کلیدی تجارت آسیایی تبدیل کرده است. • مبادلات غیردلاری: چین از یوآن برای تجارت با ایران استفاده کرده و بانکهای چینی در دبی، نقش مهمی در دور زدن تحریمهای مالی ایفا میکنند. • تأثیر: چین نقش کلیدی در تسهیل همکاریهای اقتصادی ایران و امارات ایفا کرده و برخلاف هند، از سیاستهای غربی تبعیت مطلق نکرده است.
۲.۳. روسیه: همگرایی راهبردی و گزینهای برای کاهش وابستگی به غرب • سیستمهای مالی جایگزین: ایران و روسیه سیستم پرداخت میر (Mir) و استفاده از رمزارزها را بهعنوان راهکاری برای مقابله با فشارهای مالی غرب در نظر گرفتهاند. • همکاری در حوزه انرژی: شرکتهای نفتی روسیه مانند Lukoil از امارات برای صادرات نفت ایران استفاده میکنند. • تأثیر: روسیه با ارائه گزینههای مالی و تجاری جایگزین، در برابر تحریمهای غرب از ایران حمایت کرده است.
۲.۴. هند: بازیگری محدود و وابسته به آمریکا • کاهش همکاری با ایران تحت فشار غرب: هند، برخلاف چین، در سال ۲۰۱۹ خرید نفت از ایران را متوقف کرد تا از تحریمهای آمریکا مصون بماند. • تعلل در سرمایهگذاری در چابهار: برخلاف ادعای سرمایهگذاری ۲.۵ میلیارد دلاری، هند تاکنون تنها ۲۵۰ میلیون دلار در چابهار سرمایهگذاری کرده و پروژههای خود را به دلیل فشارهای آمریکا به تعویق انداخته است. • تأثیر: هند بازیگری مستقل نیست و تحت تأثیر سیاستهای غرب قرار دارد. نقش آن در همکاریهای اقتصادی ایران و امارات بسیار محدود و غیرقابل اتکا است.
۲.۵. انگلیس: کنترلگر سیستم مالی امارات • نفوذ بر بانکهای اماراتی: HSBC و Standard Chartered از طریق شبکه بانکی امارات، تحریمهای غرب علیه ایران را بهطور مؤثر اجرا کردهاند. • تأثیر: انگلیس از طریق ساختار مالی خود، همکاریهای اقتصادی رسمی ایران و امارات را محدود کرده است، هرچند که نتوانسته تجارت غیررسمی را بهطور کامل متوقف کند.
۳. راهبردهای عملیاتی برای تقویت همکاری ایران و امارات
۳.۱. تمرکز بر چین و روسیه بهعنوان شرکای استراتژیک • توسعه مسیرهای تجاری و بانکی مستقل از دلار از طریق یوآن و روبل. • گسترش همکاریهای لجستیکی، مانند ارتقای چابهار و اتصال آن به بنادر امارات.
۳.۲. تقویت تجارت غیررسمی و صادرات مجدد • افزایش استفاده از دبی بهعنوان هاب صادراتی ایران برای ورود به بازارهای جهانی. • تقویت مسیرهای تجاری سنتی برای کاهش وابستگی به کانالهای رسمی تحریمی.
۳.۳. ایجاد سیستم مالی سهجانبه با امارات و چین • توسعه سیستم پرداخت بر پایه درهم-یوآن-ریال برای کاهش وابستگی به دلار و بانکهای تحت کنترل غرب.
روابط اقتصادی ایران و امارات دارای پتانسیل قابلتوجهی است که میتواند از طریق همکاری در بخشهای انرژی، تجارت و ترانزیت به رشد اقتصادی و ثبات منطقهای منجر شود. • آمریکا و انگلیس مانع اصلی همکاری هستند. • چین و روسیه شرکای استراتژیک ایران در مقابله با تحریمها هستند. • هند به دلیل وابستگی شدید به آمریکا، نمیتواند نقش راهبردی در روابط ایران و امارات ایفا کند.
ایران و امارات باید روابط خود را با تأکید بر تجارت غیررسمی، همکاری با چین و روسیه و ایجاد سیستم مالی جایگزین، تقویت کنند و از وابستگی به هند پرهیز کنند./ایرنا
*عضو هیات مدیره اتاق مشترک بازرگانی ایران و امارات
ماناسپهر - سرپرست بانک صادرات ایران با صدور پیامی بر تداوم مسیر توسعه خدمات به مشتریان و بهبود شاخصهای عملکردی بانک، تاکید نمود.
ماناسپهر - در شرایط پرچالش کنونی، جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران، نه تنها آزمونی بزرگ برای ملت ایران بود بلکه فرصتی برای نشان دادن وحدت، همبستگی و اراده آهنین ایرانیان در برابر تهدیدات خارجی نیز به شمار آمد. از اینرو با امید به پیروزی و موفقیت بیش از پیش برای کشورمان در این نبرد نابرابر، چشماندازهای روشنی پیش روی ماست؛ چشماندازهایی که در آن صلح و ثبات واقعی به سرزمین عزیزمان بازمیگردد.
ماناسپهر - محسن سیفی کفشگری در پیام پایان دوره مسئولیت خود خطاب به خانواده بزرگ بانک صادرات ایران، ضمن قدردانی صمیمانه از همدلی و تلاش بیوقفه مدیران و کارکنان در مسیر تحقق تحولات ساختاری و افزایش سودآوری، این دستاوردهای چشمگیر را ثمره یک کار تیمی بزرگ دانست و ابراز اطمینان کرد که این بانک با تکیه بر سرمایه انسانی توانمند خود، پرقدرتتر از همیشه در مسیر تعالی و خلق آیندهای درخشان گام برخواهد داشت.
ماناسپهر - تهران- در عصری که تأمین پایدار انرژی برق به عنوان یکی از اولویتهای حیاتی ملی شناخته میشود، نقش مشارکت فعال و آگاهانهی تکتک شهروندان در مدیریت بهینهی مصرف، امری انکارناپذیر است. این مشارکت، ستون فقرات حفظ منابع انرژی و تضمینکنندهی رفاه عمومی و پیشرفت پایدار جامعه به شمار میرود. با بهکارگیری راهکارهای ساده و در دسترس، میتوانیم تأثیرات چشمگیری در این زمینه بر جای بگذاریم و آیندهای روشنتر را برای شبکهی حیاتی برق کشور رقم بزنیم.