وابستگی معیشت نیمی از جمعیت ایلام به خاک؛ کشاورزی حفاظتی نسخه نجات‌بخش

به گزارش خبرنگار ایرنا همایش گرامیداشت «روز جهانی خاک» با شعار «خاک‌های سالم برای شهرهای سالم» در ایلام برگزار شد.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان ایلام در این آیین با تأکید بر اینکه خاک بستر اصلی تولید و امنیت غذایی است، گفت: بر اساس آمارهای رسمی معاونت بهبود تولیدات گیاهی، معیشت حدود ۵۰ درصد از جمعیت استان در فصل برداشت به صورت مستقیم با کشاورزی و خاک گره خورده است.

حشمت عزیزان با تاکید بر ضرورت اجرای دقیق قانون حفاظت از خاک و جلوگیری از تخریب این سرمایه ملی، اظهار کرد: وابستگی بخش قابل توجهی از مردم استان به فعالیت‌های کشاورزی، نشان‌دهنده نقش کلیدی و حیاتی خاک در اقتصاد و معیشت ساکنان این دیار است.

چالش خُرد شدن اراضی و راهکار یکپارچه‌سازی

وی «خُرد شدن زمین‌های کشاورزی» را یکی از چالش‌های اساسی این حوزه برشمرد و افزود: این مسئله منجر به انجام عملیات غیرفنی نظیر ساخت جاده‌های دسترسی اضافی، حفر کانال‌های غیرضروری و به‌کارگیری شیوه‌های غیراصولی کاشت و داشت شده که در نهایت تخریب و فرسایش خاک را به دنبال دارد.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان ایلام با بیان اینکه قانون جلوگیری از خُرد شدن زمین‌های کشاورزی تصویب و طرح یکپارچه‌سازی اراضی در استان آغاز شده است، گفت: رفع این چالش نیازمند همکاری همه دستگاه‌های اجرایی و مجموعه‌های مرتبط است.

عزیزان یادآور شد: همچنین جلوگیری از تغییر کاربری‌های غیرمجاز به عنوان یکی از اولویت‌های اصلی جهاد کشاورزی با جدیت دنبال می‌شود و هرگونه توسعه در بخش‌های صنعت و خدمات باید در چارچوب قانون و با رعایت اصول حفظ اراضی و سلامت خاک صورت گیرد.

توسعه باغات در اراضی شیب‌دار؛ طرحی موفق برای حفاظت خاک

رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان ایلام، توسعه باغات در زمین‌های کشاورزی شیب‌دار را از طرح‌های موفق و مؤثر در حفاظت خاک دانست و گفت: نهضت ایجاد مجتمع‌های باغبانی که از سال ۱۳۸۰ در استان آغاز شده، آثار مثبت خود را در تثبیت خاک اراضی شیب‌دار نشان داده است و در همین راستا امسال نیز توسعه ۵۰۰ هکتار باغ در دستور کار قرار دارد.

وی همچنین با انتقاد از آتش زدن بقایای مزارع پس از برداشت محصول در برخی مناطق، هشدار داد: آتش‌سوزی بقایای گیاهی خسارت‌های جدی و جبران‌ناپذیری به خاک وارد می‌کند که مهار این رویه نیازمند فرهنگ‌سازی گسترده است.

کشاورزی حفاظتی؛ راهبرد هوشمندانه برای آینده

عزیزان اجرای «کشاورزی حفاظتی» را اقدامی مؤثر و آینده‌نگر توصیف کرد و افزود: مطالعات نشان می‌دهد این شیوه کشت، افزون بر کاهش ۴۰ تا ۵۰ درصدی مصرف سوخت و حذف ۲ تا ۳ عملیات مکانیکی مازاد، موجب حفظ رطوبت و ساختار خاک شده و هزینه‌های تولید را کاهش می‌دهد و از این رو توسعه کشت مستقیم اکنون در اولویت برنامه‌های سازمان است.

وی همچنین به اهمیت تهیه نقشه‌های مدیریت خاک و ایجاد بانک اطلاعاتی جامع اشاره کرد و گفت: شناخت دقیق ساختار خاک از طریق آزمایش‌های علمی، پیش‌نیاز مدیریت صحیح مزارع است و از اقدامات ارزشمند وزارتخانه در این زمینه به شمار می‌رود.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی ایلام، مدیریت پساب‌های صنعتی و فاضلاب‌ها را برای جلوگیری از آلودگی خاک ضروری دانست و افزود: خاک، آب و هوا محورهای اصلی توسعه هستند و تحقق توسعه پایدار کشاورزی تنها با همراهی همه دستگاه‌ها و بهره‌برداران در حفاظت از این منابع امکان‌پذیر است.

دخالت‌های انسانی عامل نابودی میکروارگانیسم‌های خاک است

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان ایلام نیز در ادامه این همایش با انتقاد از دخالت‌های بی‌جا و دستکاری‌های انسانی در طبیعت، گفت: هوای پاک، خاک حاصلخیز و آب گوارا سه مؤلفه اصلی حیات هستند که متأسفانه بر اثر بی‌تدبیری و سهل‌انگاری‌های انسانی در معرض تخریب گسترده قرار گرفته‌اند.

علیرضا محمدی با اشاره به وقوع ۲۷ مورد آتش‌سوزی در مناطق زیر نظر و مدیریت محیط‌زیست استان در سال جاری، اظهار کرد: در این حوادث حدود ۴۵۰ هکتار از عرصه‌های بکر و جنگلی طعمه آتش‌سوزی شد که افزون بر نابودی پوشش گیاهی، میکروارگانیسم‌های زنده خاک را نیز از بین برده است.

وی با بیان اینکه کارگاه‌های آموزشی متعددی برای ریشه‌یابی افزایش آتش‌سوزی‌ها برگزار شده است، افزود: آبیاری مزارع با فاضلاب خام و نشت‌های نفتی از دیگر عوامل اصلی آلودگی خاک در استان هستند که در این راستا در سال گذشته و امسال، چهار مورد تخلف نفتی به مراجع قضایی معرفی شده‌اند.

لزوم اجرای قانون حفاظت از خاک با مشارکت ۱۵ دستگاه اجرایی

محمدی با یادآوری قانون حفاظت از خاک، تصریح کرد: بر اساس این قانون، وزارت جهاد کشاورزی و سازمان حفاظت محیط‌زیست متولیان اصلی هستند اما ۱۵ دستگاه اجرایی دیگر نیز مکلف به همکاری و ارائه راهکارهای عملی برای جلوگیری از فرسایش خاک می‌باشند.

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست ایلام تأکید کرد: با وجود پیگیری‌ها، هنوز برخی مفاد قانونی مرتبط با جرایم و آلودگی خاک در استان به مرحله اجرا نرسیده است در حالی که توسعه پایدار و اقتصاد کشاورزی استان بر پایه خاک استوار است و اجرای دقیق این قانون نیازمند هم‌افزایی بین‌بخشی و حضور مستمر دانشگاهیان است.

در پایان این همایش که با حضور مشاور معاونت آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی، استاندار ایلام، نماینده مردم استان در مجلس خبرگان رهبری و جمعی از مدیران، اساتید و دانشجویان برگزار شد، از «اساسنامه باشگاه علمی خاک»، «ویژه‌نامه روز جهانی خاک» و کتاب «روش‌های آزمایش خاک در مزرعه» رونمایی شد.

قانون جامع خاک و آیین‌نامه‌های اجرایی آن برای نخستین بار در سال ۱۳۹۸ در کشور عملیاتی شد.

پنجم دسامبر به عنوان روز جهانی خاک نام‌گذاری شده و در ایران از ۸ تا ۱۴ آذرماه به عنوان هفته حفاظت خاک گرامی داشته می‌شود.

«خاک‌های سالم برای شهرهای سالم» شعار امسال روز جهانی خاک است.