شورای همکاری خلیج فارس «سوپرمن» بازار انرژی جهان می شود؟

به گزارش خبرنگار اقتصادی ایرنا و به نوشته میدل‌ایست‌مانیتور، در دنیایی که امنیت انرژی همچنان با تنش‌های ژئوپلیتیکی و تعهدات اقلیمی تلاقی دارد، کشورهای شورای همکاری خلیج فارس تلفیقی منحصربه‌فرد از ثبات و تحول را نمایندگی می‌کنند.

اصطلاح «سوپرمن» بازارهای انرژی جهان، به درستی نقش‌آفرینی شورای همکاری خلیج فارس را در این بازار توضیح می‌دهد. این استعاره، هم بر جایگاه قدرتمند این بلوک در تامین سوخت‌های فسیلی و هم بر نقش آن به عنوان پیشتاز حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر صحه می‌گذارد.

شورای همکاری خلیج فارس متشکل از عربستان، امارات متحده عربی، قطر، کویت، عمان و بحرین، تقریبا ۳۰ درصد ذخایر نفتی قطعی و همچنین حدود ۲۰ درصد ذخایر گاز طبیعی جهان را در اختیار دارد. کشورهای عضو این شورا در سال ۲۰۲۳ میلادی در مجموع روزانه ۱۷ میلیون بشکه نفت تولید کردند و بیش از ۲۳ درصد از تولید نفت جهان را در اختیار دارند. به نوشته پایگاه خبری «ترید عربیا»، نقش این شورا در بخش انرژی جهان کاملا حیاتی است.

ثبات‌بخش بازار نفت
کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس برای پاسخ سریع به اختلالات بازار نفت، نقشی حیاتی را به عنوان «ثبات‌بخش» ایفا می‌کنند. عربستان و امارات در سال ۲۰۲۴ میلادی در واکنش به بی‌ثباتی بازار جهانی تحت تاثیر جنگ‌های فزاینده و قیمت‌گذاری هیجانی، نسبت به افزایش تولید نفت به اندازه روزانه ۱.۵ میلیون بشکه متعهد شدند.

این اقدام، مانوری راهبردی بود که شرایط بازار را ثبات و به کشورهای وابسته به واردات انرژی، اطمینان بخشید. این واکنش سریع و هماهنگ، دقیقا دلیل تشبیه کردن شورای همکاری خلیج فارس به «سوپرمن» را توضیح می‌دهد.

دماغه سبز: تعهد ۲۰۰ میلیارد دلاری به انرژی پاک
شورای همکاری خلیج فارس به دلیل تعهد قوی به ایجاد آینده‌ای پایدار، در بین کشورهای سنتی نفت‌خیز، خودنمایی می‌کند. این منطقه بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار به حوزه راهکارهای انرژی پاک شامل انرژی خورشیدی و فناوری‌های هیدروژن سبز تخصیص داده است.

پارک خورشیدی محمد بن راشد آل‌مکتوم در امارات متحده عربی، یکی از بزرگ‌ترین پارک‌های خورشیدی جهان است و در عین حال، به سمت دستیابی به ظرفیت پنج هزار مگاوات تا سال ۲۰۳۰ حرکت می‌کند. نیروگاه هسته‌ای «براکه» نیز در همین کشور با تامین ۲۵ درصد برق امارات، نخستین پروژه وابسته به انرژی هسته‌ای در جهان عرب محسوب می‌شود.

همچنین طرح هیدروژن سبز شهر «نیوم» در عربستان سعودی، نماینده همکاری پنج میلیارد دلاری بین شرکت‌های ACWA Power سعودی، Air Products آمریکا و شهر پیشرفته «نیوم» است و از سال ۲۰۲۶ روزانه ۶۰۰ تن هیدروژن سبز تولید خواهد کرد.

عمان نیز گام‌های چشمگیری برداشته است. مسقط از وفور تابش خورشیدی و ظرفیت بادهای ساحلی برای دستیابی به هدف تولید ۲۰ درصدی برق تجدیدپذیر تا سال ۲۰۲۷ میلادی استفاده کرده است. این طرح‌های بلندپروازانه، بازتاب راهبردی بزرگ‌تر در شورای همکاری خلیج فارس است؛ «درآمدهای جاری از قِبل سوخت‌های فسیلی، بودجه تحول اقتصادی فرانفتی را تامین خواهد کرد.»

به تعبیر میدل‌ایست‌مانیتور، «چرخه سرمایه‌گذاری مجدد انرژی» درست مشابه زیست دوگانه سوپرمن عمل می‌کند زیرا در عین رسیدگی به چالش‌های ضروری در حوزه انرژی، آینده‌ای پایدار را مبتنی بر انرژی پاک برای بشریت بنا می‌نهد.

اعتبار اقتصادی و نفوذ راهبردی
نفوذ ژئوپلیتیکی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس، آنها را قادر می‌سازد تا در موضوعات مرتبط با انرژی، در کسوت دیپلمات نقش‌آفرینی کنند.

این شورا از طریق میانجی‌گری برای پیاده‌سازی سیاست‌های اوپک‌پلاس و مشارکت تجارت هیدروژن با اتحادیه اروپا و میزبانی از اجلاس کوپ(کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد)، نقش سنتی خود را به عنوان تولیدکننده سوخت‌های فسیلی به سکویی برای گفتمان گذار از نفت و گاز به منابع انرژی پاک در سراسر جهان ارتقا داده است.

پاشنه آشیل سوپرمن
به نوشته میدل‌ایست‌مانیتور، با این حال، سوپرمن هم نقاط ضعف خاص خودش را دارد؛ شورای همکاری خلیج فارس با چندین مانع روبه‌رو است؛ از جمله آنها می‌توان به وابستگی شدید این کشورها به درآمد هیدروکربنی اشاره کرد. تقلا برای تنوع‌بخشی به اقتصاد و رویارویی با تقاضای ضروری جهت ادغام در شبکه برق منطقه‌ای از دیگر چالش‌های آن است. تکامل بخش انرژی مستلزم تحولی متناسب در سازوکار درونی اقتصاد است تا به واسطه آن، از مشکلات مالی آتی جلوگیری شود.

شورای همکاری خلیج فارس به‌دلیل داشتن ثروت طبیعی و همچنین قابلیت‌ پاسخگویی سریع و رویکرد راهبردی، به عنوان بازیگری برجسته در بخش انرژی جهان ظهور کرده است. این شورا در بازار انرژی جهان، لقب «سوپرمن» را یدک می‌کشد چون در عین برآورده ساختن تقاضای انرژی، بستر را برای آینده‌ای بدون کربن فراهم می‌سازد.

نقش رو به تکامل شورای همکاری خلیج فارس در رسیدن به دنیای بدون آلاینده، درک اهمیت و عدم چشم‌پوشی از آن را از حیث راهبردی، به یک ضرورت تبدیل می‌کند. منبع کنونی انرژی آنها نفت خام است اما انرژی خورشیدی بر باد چیره و مسیر آنها به سمت انرژی سبز روشن است.